Acuut: Medisch of van betrokkene - een wereld van verschil

"Had u direct klachten na het ongeval?" vraagt de letselschadejurist. "Ja, ik had meteen pijn in mijn nek," antwoordt betrokkene. In het medisch dossier staat echter: "Geen acute klachten gemeld op de spoedeisende hulp."

Wie heeft er gelijk? Vaak beide. Het probleem zit in het verschil tussen hoe het woord "acuut" in de medische wereld wordt gebruikt en hoe mensen het in het dagelijks leven begrijpen. Dit verschil leidt regelmatig tot misverstanden in letselschadezaken, met gevolgen voor de beoordeling van causaal verband, ernst en prognose.

Als medisch adviseur zie ik dit vaak: ik lees in een medisch dossier dat er "geen acute klachten" waren, terwijl betrokkene volhoudt dat hij direct na het ongeval pijn had. Voor een letselschadejurist lijkt dit een tegenspraak. In dit artikel leg ik uit wat "acuut" medisch betekent, waarom dit belangrijk is voor de beoordeling van letsel, en wat het wel en niet zegt over causaal verband.

Wat betekent "acuut" medisch?

Het woord "acuut" komt van het Latijnse "acutus" (scherp). In de geneeskunde heeft het woord drie belangrijke betekenissen.

Betekenis 1: Tijdsverloop

Medisch gezien betekent "acuut" primair: een aandoening die plotseling opkomt, snel erger wordt, en verwacht wordt binnen dagen tot weken te verdwijnen.

Voorbeelden:

• Acute blindedarmontsteking: komt binnen uren op, vraagt directe behandeling
• Acute rugpijn: duurt minder dan 6 weken
• Subacuut: tussen acuut en chronisch, 1-3 maanden (bij rugpijn: 6-12 weken)
• Chronisch: langer dan 3-6 maanden

Betekenis 2: Ernst en urgentie

In de context van acute zorg betekent "acuut": een situatie waarin zonder direct ingrijpen gevaar is voor overlijden of onomkeerbare gezondheidsschade. Het ministerie van VWS definieert dit als "een onvoorziene en onmiddellijke behoefte aan diagnostiek en behandeling."

Wanneer een SEH-arts schrijft "geen acute klachten", bedoelt hij: geen levensbedreigende situatie die direct ingrijpen vereist.

Betekenis 3: Karakter en hevigheid

"Acuut" zegt ook iets over het karakter van de klacht: hevig, scherp, plotseling optredend. Acute pijn is heviger en scherper dan chronische pijn. Dit heeft consequenties voor de ernst en prognose.

Wat betekent "direct" in alledaags taalgebruik?

In het dagelijks leven betekent "direct klachten" simpelweg: onmiddellijk na de gebeurtenis, binnen seconden tot minuten. Het zegt niets over de ernst of het verwachte verloop.

Waar gaat het mis in letselschadezaken?

Voorbeeld 1: SEH-rapportage

Medisch dossier: "Geen acute klachten. Wel nekpijn en hoofdpijn. Geen neurologische uitval. Controle huisarts indien persisteren."

Interpretatie betrokkene/jurist: "Er staat geen acute klachten, dus geen klachten direct na het ongeval. Dat klopt niet!"

Wat de arts bedoelde: Geen levensbedreigende situatie. Wel nekpijn en hoofdpijn aanwezig, maar niet acuut in de zin van: geen spoedeisende behandeling nodig, geen ernstige alarmsymptomen.

Voorbeeld 2: Vertraagd ontstaan

Betrokkene: "Ik had niet direct klachten. Pas de volgende dag nekpijn."

Huisarts later: "Acute nekklachten sinds ongeval 8 dagen geleden."

Verwarring: Hoe kan het acuut zijn als het pas de volgende dag begon?

Uitleg: "Acute nekklachten" beschrijft het karakter (plotseling ontstaan, verwachte korte duur), niet het exacte moment. Het zegt: deze klachten zijn recent ontstaan en hebben een acuut beloop.

Wat zegt "acuut" wél over ernst en prognose?

Hier is de nuance cruciaal: het feit dat klachten niet "acuut" zijn in medische zin, zegt wel degelijk iets over de ernst en soms ook over de prognose.

Ernst

Wanneer een arts schrijft "geen acute klachten", geeft dit aan dat de situatie op dat moment niet ernstig genoeg was voor directe medische actie. Dit betekent:

• Geen directe bedreiging voor leven of functie
• Geen alarmsymptomen aanwezig
• Stabiel genoeg om naar huis te gaan

Dit is relevante informatie. Het onderscheidt bijvoorbeeld een lichte whiplash (geen acute klachten op SEH) van ernstig hersenletsel (wel acute klachten: bewusteloosheid, braken, verwardheid).

Prognose

Het onderscheid tussen acuut, subacuut en chronisch heeft prognostische waarde:

Acute klachten (< 6 weken): meestal gunstige prognose, herstel verwacht Subacute klachten (6 weken - 3 maanden): verhoogd risico op chronificatie Chronische klachten (> 3 maanden): minder kans op volledig herstel

Bij rugpijn bijvoorbeeld: volgens de NHG-Richtlijn Aspecifieke lagerugpijn treedt bij 50-75% van de patiënten met acute lagerugpijn binnen 6 weken herstel op. Bij ongeveer 25-50% ontwikkelen zich chronische klachten. Van patiënten met lagerugpijn die minstens 3 maanden aanhouden (chronisch), is na 12 maanden slechts 42% pijnvrij. Dit laat zien dat chronische rugpijn een aanzienlijk slechtere prognose heeft dan acute rugpijn.

Impact op causaal verband

En hier wordt het belangrijk voor letselschade: "geen acute klachten" kan wel degelijk relevant zijn voor causaal verband, maar niet op de manier die vaak wordt gedacht.

Wat "geen acute klachten" NIET betekent:

• Dat er geen klachten waren
• Dat er automatisch geen causaal verband is
• Dat de klachten niet door het ongeval kunnen komen

Wat "geen acute klachten" WEL kan betekenen:

• Het trauma was niet hevig genoeg voor acute alarmsymptomen
• De klachten passen bij een milde variant van het letsel
• Er is een verschil tussen de beleving van betrokkene en de medische ernst

Voorbeeld: Bij verdenking traumatisch hersenletsel is het onderscheid essentieel. Geen acute klachten (geen bewusteloosheid, geen braken, helder bewustzijn) maakt ernstig hersenletsel hoogst onwaarschijnlijk. Dit heeft consequenties voor de beoordeling van causaal verband bij latere cognitieve klachten.

Bij whiplash daarentegen: geen acute klachten op SEH (geen fractuur, geen neurologische uitval) sluit causaal verband met latere nekpijn niet uit. Vertraagd ontstaan tot 48-72 uur is normaal door ontstekingsreacties.

De kern: context is alles

Of "geen acute klachten" relevant is voor causaal verband hangt af van:

Type letsel: Bij hersenletsel is het onderscheid cruciaal. Bij whiplash minder.

Verwacht patroon: Vertraagd ontstaan is bij sommige letsels normaal, bij andere niet.

Discrepantie: Is er een groot verschil tussen wat betrokkene meldt en wat medisch wordt vastgesteld? Een grote discrepantie vraagt om uitleg.

Mechanisme: Past het ongevalmechanisme bij de gerapporteerde klachten?

Praktische handvatten

Voor medisch adviseurs

Lees verder dan "geen acute klachten": Kijk wat er daarna staat. Vaak worden klachten wel genoemd.

Beoordeel de context: Bij hersenletsel is "geen acute klachten" zeer relevant. Bij whiplash veel minder.

Wees specifiek in je rapport: Schrijf niet alleen "wel/geen acute klachten" maar leg uit wat dit betekent voor ernst en prognose in deze specifieke situatie.

Voor letselschadejuristen

Val niet automatisch in de valkuil: "Geen acute klachten" is geen automatisch bewijs tegen causaal verband, maar negeer het ook niet.

Vraag door: Wat betekent "geen acute klachten" in deze context? Welk type letsel? Wat is het verwachte patroon?

Let op discrepanties: Grote verschillen tussen medische beoordeling en verhaal betrokkene vragen om opheldering, niet om automatisch één van beide te geloven.

Voor behandelaren

Wees specifiek: Schrijf niet alleen "geen acute klachten" maar specificeer: "geen levensbedreigende situatie, geen directe behandeling nodig. Wel nekpijn aanwezig."

Denk aan juridische context: Je rapportage wordt later in letselschadezaken gebruikt. Duidelijke taal voorkomt misverstanden.

Conclusie

Het woord "acuut" heeft in de medische wereld drie betekenissen: tijdsverloop (plotseling ontstaan, korte duur), ernst (levensbedreigende situatie) en karakter (hevig, scherp). In alledaagse taal betekent "direct" simpelweg: onmiddellijk na de gebeurtenis.

Dit verschil leidt tot misverstanden in letselschadezaken. "Geen acute klachten" op de SEH betekent niet automatisch "geen klachten" of "geen causaal verband". Maar het zegt wel iets over de medische ernst op dat moment en heeft soms prognostische waarde.

De kunst is om te begrijpen wat "geen acute klachten" betekent in de specifieke context van het type letsel, het ongevalmechanisme en het verwachte beloop. Bij hersenletsel is het onderscheid cruciaal voor het beoordelen van causaal verband. Bij whiplash veel minder.

Voor alle partijen geldt: lees verder dan de term "acuut", vraag door naar de context, en realiseer je dat medische taal anders werkt dan alledaagse taal. Maar realiseer je ook dat "niet acuut" niet betekent "niet relevant" - het geeft waardevolle informatie over er

‍