De rol van een revalidatiearts bij herstel?

In letselschadezaken wordt de beoordeling vaak toegespitst op klachten en causaliteit. Minder aandacht gaat uit naar het traject dat een betrokkene heeft doorlopen om tot herstel te komen. Juist dit traject is medisch gezien essentieel. Het laat zien welke behandelingen zijn ingezet, hoe klachten zich hebben ontwikkeld en in hoeverre herstel is opgetreden.

Herstel volgens een gestructureerd medisch model

Binnen de geneeskunde verloopt herstel volgens het principe van stepped care. Dit houdt in dat behandeling gefaseerd wordt opgebouwd. Er wordt gestart met laagdrempelige zorg en alleen bij onvoldoende effect opgeschaald naar meer intensieve of specialistische behandeling. Dit uitgangspunt is verankerd in richtlijnen binnen de huisartsgeneeskunde, revalidatiegeneeskunde en bij chronische pijn en aanhoudende lichamelijke klachten. Het biedt een toetsbaar kader: niet alleen welke klachten er zijn, maar ook welke stappen zijn gezet om herstel te bereiken.

De eerste fase: huisarts en eerstelijnsbehandeling

Het hersteltraject begint bij de huisarts. De huisarts beoordeelt de klachten, sluit ernstige afwijkingen uit en zet het eerste behandelbeleid in. Dit bestaat doorgaans uit fysiotherapie, eventueel aangevuld met ergotherapie of psychologische begeleiding. Deze behandelingen zijn gericht op het verbeteren van functie en het opbouwen van belastbaarheid. In een groot deel van de gevallen leidt dit tot herstel. Wanneer klachten echter aanhouden, verandert de betekenis van het traject. Het uitblijven van herstel wordt dan op zichzelf een relevante medische bevinding.

De tweede lijn: diagnostiek en begrenzing

Bij aanhoudende of onbegrepen klachten volgt verwijzing naar de tweede lijn, bijvoorbeeld naar een neuroloog, orthopeed of pijnarts. De tweede lijn richt zich op het vaststellen of uitsluiten van structurele afwijkingen.In een aanzienlijk deel van de letselschadezaken, met name bij klachten na een acceleratie-deceleratie trauma of bij chronische pijn, worden geen afwijkingen gevonden die de klachten volledig verklaren.

Dit is een bekend en medisch verklaarbaar gegeven. Het betekent dat de klachten niet voortkomen uit aantoonbare weefselschade, maar uit een complex samenspel van factoren, waaronder een verminderde belastbaarheid en veranderingen in pijnverwerking.

Functioneren als graadmeter: de rol van de bedrijfsarts

Parallel aan het medische traject wordt het functioneren beoordeeld door de bedrijfsarts. De bedrijfsarts volgt het herstel in de tijd en beoordeelt hoe klachten zich uiten onder belasting, met name in arbeid. Hierdoor ontstaat inzicht in de praktische belastbaarheid. De bedrijfsarts kan signaleren dat herstel stagneert en dat de verhouding tussen belasting en belastbaarheid verstoord is. Ook kan worden geadviseerd om verdere behandeling in te zetten of op te schalen via de behandelend sector.

Wat vaak minder zichtbaar is, is dat via de werkgever aanvullende interventies kunnen worden ingezet, zoals fysiotherapie, psychologische begeleiding of programma’s gericht op het verbeteren van belastbaarheid. Deze interventies zijn gericht op herstel en terugkeer naar functioneren en vormen onderdeel van het totale behandeltraject.

De bevindingen van de bedrijfsarts geven daarmee een belangrijke inkleuring van het functioneren in de praktijk.

Opschaling naar de revalidatiearts

Wanneer klachten persisteren en eerdere behandelingen onvoldoende effect hebben gehad, is verwijzing naar de revalidatiearts een logische vervolgstap binnen het stepped care model. De revalidatiearts richt zich op het functioneren als geheel en beoordeelt de samenhang tussen lichamelijke, mentale en gedragsmatige factoren. Daarbij wordt onder andere gekeken naar de balans tussen belasting en belastbaarheid, conditieverlies en factoren zoals bewegingsangst.

In deze fase is vaak sprake van een complex klachtenbeeld, waarbij meerdere factoren het herstel beïnvloeden. Verdere behandeling in de eerste lijn is dan niet effectief gebleken en een multidisciplinair revalidatietraject kan geïndiceerd zijn. Deze aanpak is gebaseerd op het biopsychosociale model en sluit aan bij richtlijnen zoals het Handboek pijnrevalidatie, de Trimbos-richtlijn en de Zorgstandaard voor aanhoudende lichamelijke klachten.

Betekenis voor letselschadezaken

Wanneer het stepped care traject aantoonbaar is doorlopen, ontstaat een samenhangend en medisch onderbouwd beeld. Het laat zien dat behandelingen zijn ingezet, dat herstel is nagestreefd en dat bij onvoldoende effect is opgeschaald. Dit geeft ook inzicht in de inzet van betrokkene. Behandelingen zijn gevolgd, adviezen zijn opgevolgd en er is gewerkt aan het vergroten van belastbaarheid.

Wanneer ondanks deze inspanningen geen duurzaam herstel optreedt, ondersteunt dit dat sprake is van persisterende klachten en beperkingen. Het uitblijven van herstel kan dan niet zonder meer worden toegeschreven aan onvoldoende inzet, maar dient te worden bezien in het licht van de complexiteit van het klachtenbeeld. In dat kader vormt het behandeltraject een belangrijk onderdeel van de medische onderbouwing.

Tot slot

Herstel na letsel is geen moment, maar een proces dat zich in stappen ontwikkelt. De huisarts start en begeleidt, de tweede lijn onderzoekt en begrenst, de bedrijfsarts volgt het functioneren en de revalidatiearts behandelt wanneer herstel uitblijft. Pas wanneer dit geheel in samenhang wordt bekeken, ontstaat een volledig en medisch onderbouwd beeld.

Daar ligt de kern van een zorgvuldige beoordeling in letselschadezaken.

‍